علم فعلى و انفعالى براى علم تقسيم ديگرى است كه عبارت از تقسيم آن به فعلى و انفعالى است . علم فعلى آن است كه علت ايجاد وجود خارجى مىشود ، و علم انفعالى آن است كه صورت خارج باعث توليد صورت علميه مىشود . مثلًا تو اگر اين مدرسه را ديدى از اين خارج در نفس تو يك صورت ، كه مثل صورت خارج است پيدا مىشود و لكن بنّا كه مىخواهد مدرسه را بنا كند در ذهن او صورتى مرتسم شده و طبق آن نقشه مدرسه‌اى به اين شكل موجود مىشود .